Είναι μια όμορφη κωμόπολη με εντυπωσιακά παλιά αρχοντικά, 40,3 Km βορειοδυτικά της Μυτιλήνης.

Το όνομα του χωριού οφείλεται στο γραφικό και αξιοπερίεργο εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής που βρίσκεταιι μέσα σε σπηλιά. Στην περιοχή υπάρχουν 64 εξωκλήσια. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η μεγαλόπρεπη εκκλησία των Παμμεγίστων Ταξιαρχών(1856) , με το ξυλόγλυπτο τέμπλο της.

Στο πολύκεντρο του χωριού που στεγάζεται από το 1985 στο ελαιοτριβείο της Αγίας Παρασκευής λειτουργεί έκθεση για την αγροτική, βιομηχανική και λαογραφική παράδοση

Το ελαιοτριβείο της Αγίας Παρασκευής Λέσβου που ιδρύθηκε στα τέλη τη Τουρκοκρατίας με πρωτοβουλία της Εκκλησίας του Ταξιάρχη, ήταν κοινοτική ιδιοκτησία και για το λόγο αυτό ονομάστηκε “του κοινού η μηχανή“.

Η δημιουργία του υποδηλώνει μια διπλή πρωτοπορία για τον αγροτικό κόσμο της Αγίας Παρασκευής: την χρήση των πιο σύγχρονων Τεχνολογικών μέσων για τη βελτίωση της παραγωγής του ελαιολάδου και την πρόοδο των κοινωνικών ιδεών σε τέτοιο βαθμό ώστε να προτείνεται η ίδρυση κοινοτικών επιχειρήσεων για την προάσπιση των κοινωνικών συμφερόντων της Αγίας Παρασκευής.

Η μηχανή του κοινού δημιουργήθηκε για ν΄ απαλλάξει τους αγρότες από την εκμετάλλευση των ιδιωτικών ελαιοτριβείων και για να αποτελέσει πηγή εξεύρεσης οικονομικών πόρων για το φιλεκπαιδευτικό και κοινωνικό έργο της κοινότητας..

Η περιοχή παρουσιάζει έντονο αρχαιολογικό ενδιαφέρον

Στη θέση “Κλοπεδή” αποκαλύφθηκαν το 1928 τα μοναδικά στην Ελλάδα ερείπια κτιρίων αιολικού ρυθμού (6ος αιώνας π.Χ.) και ανάμεσά τους τα υπολείμματα αρχαϊκού ναού στον οποίο ανήκουν τα αιολικά κιονόκρανα που εκτίθενται στο αρχαιολογικό μουσείο Μυτιλήνης Από όλα τα ευρήματα, προκύπτει ότι στην περιοχή βρισκόταν το πιο σημαντικό ιερό της Λέσβου.

Στα Μέσα σε απόσταση 9Km στα Ν.Α. της Αγίας Παρασκευής βρέθηκαν σε ανασκαφές ερείπια μεγάλου ναού που ανήκουν στο 3^ο π.Χ. αιώνα. Υπήρχε αρχικά η γνώμη ότι πρόκειται για τον ναό της Αφροδίτης. Αργότερα διατυπώθηκε η υπόθεση ότι στη θέση του ναού αυτού βρισκόταν το ιερό, που καθιέρωσαν, όταν πρωτοήρθαν οι Αχαιοί, την κοινή λατρεία για τους τρεις θεούς τους το Δία την Ήρα και τον Διόνυσο, υπόθεση που τελικά επικράτησε.

Ερείπια αρχαίου ναού βρίσκονται και τα Β.Δ. της κωμόπολης κοντά στο γεφύρι της “Κρεμαστής” που πιθανόν ανήκουν σε ναό του Ασκληπιού.

Το “Γεφύρι της Κρεμαστής” βρίσκεται στον χείμαρρο “Τσικνιά”, μεταξύ Αγίας Παρασκευής και Στύψης. Είναι ένα μεγάλο, πέτρινο, μεσαιωνικό γεφύρι, με άψογο τόξο, σε τέλεια αρμονία με το φυσικό περιβάλλον., που συνδέεται με παράδοση ανάλογη με το γεφύρι της Άρτας.

Στην αγροτική περιοχή Χαλινάδος, μια ώρα Α. από την Αγία Παρασκευή, υπάρχουν ερείπια της παλαιοχριστιανικής Βασιλικής του Αγίου Γεωργίου, που αποκαλύφθηκαν και αναστηλώθηκαν το 1937.

Κοντά στην αγροτική θέση “Αχλαδερή” υπάρχουν τα ερείπια της αρχαίας Πύρρας, που καταστράφηκε από σεισμούς και καταποντίστηκε στα νερά του κόλπου της Καλλονής, το 231 π.Χ. Διακρίνονται μέσα στη θάλασσα ερείπια σπιτιών, κίονες, λιμενικές εγκαταστάσεις και άλλα ίχνη αρχαίου οικισμού, όταν είναι γαλήνη. Επάνω από την αρχαία πόλη, σε μια βραχώδη περιοχή, υπάρχουν λείψανα κάστρου και πιο κάτω σε Ν.Α. κατεύθυνση, τμήμα λατομείου που τη χρησιμοποιούσαν πιθανώς ως μυστική έξοδο.

Η “Αχλαδερή” είναι μια όμορφη τοποθεσία που την πλαισιώνουν τα νερά του κόλπου της Καλλονής και το μεγάλο Τσαμλίκι (πευκοδάσος)

3Km βόρεια της Αγίας Παρασκευής είναι το χωριό Νάπη. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η εκκλησία του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου με εντυπωσιακό της τέμπλο.

Το πανηγύρι του Ταύρου

Το πανηγύρι του Ταύρου είναι το σημαντικότερο λαϊκό δρώμενο της κοινότητας Αγίας Παρασκευής Λέσβου και συνδυάζει ποικιλία εκδηλώσεων που διαπλέκονται γύρω από το τελετουργικό της ταυροθυσίας. Το πανάρχαιο αυτό έθιμο αναβίωσε στις αρχές του περασμένου αιώνα και καθιερώθηκε σαν ευλαβική προσφορά μνήμης στον Άγιο Χαράλαμπο, τον προστάτη του Ισναφιού (συντεχνία) των Ζευγάδων.

Το Ισνάφι, που ιδρύθηκε το 1774 γι αν προασπίσει τα συμφέροντα των αγροτών της κοινότητας που περισσότεροι ήταν ζευγάδες, υπήρξε το πρώτο σωματείο στην Αγία Παρασκευή. Όπως αναφέρει η λαϊκή παράδοση, το πανηγύρι τιμά τον Άγιο που στα δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας έσωσε έναν Αγιοπαρασκευώτη ζευγά, τον Μαλομύτη, που είχε χάσει το ταυρί του στη περιοχή του ξωκλησιού του Αγίου, από τα χέρια του τούρκου λήσταρχου της περιοχής.

Το πανηγύρι καθιερώθηκε να γίνεται χωρίς διακοπή από το Ισνάφι και τα έσοδα του να διατίθενται για το κοινό όφελος των κατοίκων.

Μαζί με τη προσφορά θυσίας του ταύρου (κουρμπάνι) και την λειτουργία στο ξωκλήσι του Αγίου Χαραλάμπους διεξάγονται ιππικοί αγώνες, και μοιράζεται το κεσκέτσι, το κρέας του ταύρου που βράζει με κρεμμύδια και στάρι σε μεγάλα καζάνι κατά τη διάρκεια της νύχτας, έξω απ’ το ξωκλήσι.

Στις πολυήμερες εκδηλώσεις που γίνονται από Παρασκευή έως και Δευτέρα, στα μέσα Ιουνίου συνήθως, σημαντική θέση κατέχουν οι χοροί και τα τραγούδια καθώς και οι λαϊκές κομπανίες που παίζουν Λεσβιακούς Αγιοπαρασκευώτικους και Μικρασιατικούς σκοπούς. Το πανηγύρι του Ταύρου που συμπίπτει χρονικά με το μέστωμα της Άνοιξης και την προετοιμασία των αγροτικών εργασιών του θερισμού είναι από τα πιο ενδιαφέροντα τεκμήρια επιβίωσης παγανιστικών λατρευτικών εθίμων και του συνδυασμού τους με τις χριστιανικές λαϊκές παραδόσεις.

Το πανηγύρι του Ταύρου είναι στενά συνυφασμένο με την ζωή και την ιστορία των κατοίκων της Αγίας Παρασκευής.

Αποτελεί το σημαντικότερο κοινωνικό γεγονός του χωριού και είναι αφορμή συνάντησης και επιστροφής στην πατρίδα των απανταχού Αγιοπαρασκευωτών.